رزومه حسین مختاری هشی

بررسی وضعیت هیدروپلیتیک ایران

حسین مختاری هشی

منبع: پژوهشنامه ی حقوق و علوم سیاسی(دانشگاه مازندران) / سال سوم / شماره دهم/ پاییز 1378

صص 159-127

چکیده

محدودیت منابع آب شیرین در جهان و افزایش روزافزون مصرف آب موجب کشیده شدن آب به عرصة رقابت کشورها و گروههای مختلف شده است. عدم تطابق مرزهای سیاسی با حوضه‌های آبریز بسیاری از رودخانه‌‌ها در جهان مسائل و مشکلات گوناگونی را بوجود آورده است. شاخه‌ای از علم جغرافیای سیاسی که به مطالعة نقش آب در رفتارهای سیاسی در مقیاسهای مختلف می‌پردازد، هیدروپلیتیک نامیده می‌شود. موقعیت فرو دستی ایران نسبت به افغانستان در شرق و موقعیت فرادستی نسبت عراق در غرب و همچنین محدودیت شدید منابع آب در ایران مسائل و مشکلات بالقوه و بالفعل قابل توجهی را برای کشور به دنبال دارد. مقاله حاضر به بررسی وضعیت کلی هیدروپلیتیک ایران می‌پردازد.

یافته‌ها و نتایج تحقیق نشان می‌دهد که کشور در آینده دچار بحران آب شده و سرانة آب تجدید شونده در کشور به علت افزایش مصرف کاهش پیدا کرده و به پایین‌تر از استاندارد جهانی خواهد رسید. از طرف دیگر پروژه‌های انتقال آب از حوضه‌های پر آب به کم‌آب نیز که به منظور جبران کسری آب صورت می گیرد، در صورت عدم توجه به همة ابعاد آن، مشکلات و مسائل امنیتی و سیاسی دیگری را برای کشور ایجاد خواهد کرد. در ارتباط با هیدروپلیتیک بخشهای غربی و شرقی کشور نیز باید در آینده همچنان شاهد کاهش آبهای ورودی به کشور از مرزهای شرقی بود. در غرب کشور نیز کاهش آبهای جاری از ایران به عراق در نتیجة مهار آبهای مرزی، احتمال آسیب روابط دو کشور و همچنین توجه عراق به امر باروری ابرها در اثر کاهش منابع آب ورودی خود از ترکیه و ایران وجود دارد که این مسئله به علت عبور توده‌های بارانزای بخشهایی از کشور از عراق موجب کاهش بارندگی در بخشهایی از کشور خواهد شد.

برای مشاهده فایل pdf کلیک کنید...

موقعیت ژئوپلتیک ایران و تلاش‌های آمریکا برای تثبیت هژمونی خود در جهان

(مطالعه موردی: طرح خاورمیانه بزرگ)

دکتر محمد اخباری- استادیار جغرافیای سیاسی، دانشگاه آزاد اسلامی

عطاالله عبدی- دانشجوی دکتری جغرافیای سیاسی، دانشگاه تربیت مدرس

حسین مختاری هشی- دانشجوی دکتری جغرافیای سیاسی، دانشگاه تربیت مدرس

منبع: فصلنامه پژوهشهای جغرافیای انسانی ـ شماره 75، بهار 1390

چکیده

پس از جنگ سرد و به دنبال حملة صدام به کویت، آمریکا با اتکا به توانایی‌های سیاسی، اقتصادی، و نظامی خود ایدة نظام نوین جهانی را به رهبری خود مطرح کرد. همچنین پس از حادثة 11 سپتامبر 2001 آمریکا با استفاده از فرصت بدست آمده و با این پیش‌فرض که دارای رسالت تاریخی برای برخورد با تهدیدهای جهانی است، سیاست یکجانبه گرایانه و قدرت محور در پیش گرفت.  با توجه به اهمیت و بیلان نفت و گاز در انرژی جهانی و با توجه به این واقعیت که آمریکا با دارا بودن 2 درصد ذخایر نفت جهان 25 درصد نفت جهان را مصرف می‌کند، انگیزة لازم را برای آمریکا جهت تسلط بر منابع نفت و گاز و مسیرهای انتقال آنها فراهم کرد تا علاوه بر تأمین نیازهای انرژی خود از طریق سلطه بر منابع انرژی و مسیرهای انتقال آن رقبای خود را کنترل نماید. اهمیت منابع نفت و گاز خاورمیانه و خزر که شامل 70 درصد ذخایر نفت و 40 درصد ذخایر گاز جهان می‌باشد، موجب شده تا آمریکا در جهت ایجاد بسترهای سیاسی، اقتصادی و فرهنگی همسو با منافع خود در منطقه خاورمیانه و تسلط بر منطقه در راستای تثبیت هژمونی جهان خود طرح خاورمیانه بزرگ را مطرح سازد. این طرح به دلیل اینکه تهدیداتی را متوجه ایران می‌کند، مورد مخالفت ایران قرار گرفته است. بنابراین ایران با استفاده از وزن و جایگاه خود در خاورمیانه اجرای موفقیت‌آمیز طرح خاورمیانه بزرگ را با چالش مواجه می‌کند. مقاله حاضر به دنبال پاسخگویی به این سؤال است که با توجه به اینکه طرح خاورمیانه بزرگ در راستای کمک به تثبیت هژمونی جهانی آمریکاست، عدم هماهنگی ایران با این طرح با توجه به وزن و جایگاه آن در خاورمیانه چه تأثیری بر روی این طرح خواهد گذاشت؟ نتایج تحقیق نشان می‌دهد که عدم هماهنگی و مخالفت ایران با طرح مذکور آن را با چالش هایی مواجه می‌کند و در عوض ایران نیز به دلیل این مخالفت هزینه‌هایی را متحمل می‌شود.

برای مشاهده فایل pdf کلیک کنید...

کتاب زبانهای دنیا توسط Kenneth Katzner  در ٣٨۴ صفحه نوشته شده و توسط انتشارات روتلج منتشر شده است.

ویژگیهای کتاب:

١- نزدیک به 600 زبان  و محلهای جغرافیایی استفاده از آن زبانها و همچنین خانواده ای که این زبانها به آنها تعلق دارند شناسایی شده است.
٢- بیش از 200 زبان به صورت جداگانه، شرح داده شده و نمونه هایی از آنها با ترجمه انگلیسی آورده شده است.
٣- دیدگاههای جذابی در خصوص تاریخ و توسعه زبان ها و اطلاعات مفید در مورد حروف الفبا، تلفظ، و واژگان آورده شده است.
• فهرستی از کشورهای جهان تهیه شده و در آن تعداد زبانهایی که در هر یک از کشور ها استفاده می شود و همچنین تعداد جمعیت استفاده کننده از هر زبان در هر یک از کشورها آورده شده است.

۴-  هر یک از خانواده های زبان های جهان توضیح داده شده است.

برای مشاهده متن PDF کتاب کلیک کنید ...

منبع: فصلنامه ژئوپلیتیک ـ سال ششم، شماره دوم، تابستان 1389

حسین مختاری هشی ـ دانشجوی دکتری جغرافیای سیاسی، دانشگاه تربیت مدرس 

حمیدرضا نصرتی- کارشناس ارشد جغرافیای سیاسی، دانشگاه شهید بهشتی

گزارش اقتصادی- اجتماعی- فرهنگی و جغرافیایی شهرستان خلخال

تهیه کننده: ‌صمد معبودی

برای مشاهده فایل PDF این گزارش کلیک کنید ...

ناحیه­گرایی در ایران از منظر جغرافیای سیاسی

نویسنده: دکتر مراد کاویانی، هیئت علمی دانشگاه تربیت معلم تهران

انتشارات پژوهشکده مطالعات راهبردی 1389

از ویژگی­های روزگار ما گسستگی، شناوری و پویایی هویت­های سنتی است که از آن با عنوان جهانی­شدن یاد می­کنند. شناوری هویت­ها و پیدایش هویت­های جدید، سازه­های متعارف کنونی را به چالش کشانده­است. دورانی است که در آن فراروایت­ها رنگ باخته و بسیاری از واژه­ها و مکاتبِ خردپایه دوران مدرنیته در تبیین فضای عصر نو درمانده­اند. انسان و جماعت­های انسانی در پی آویختن به محملی هستند که راسخ و باثبات بوده و کمتر تابع شتاب و دگرگونگی باشد. سیر تحولات کنونی نشان دهنده روی آوردن انسان و جماعت­های انسانی به مؤلفه­های باثبات هویت سازی همچون مکان، محل،ناحیه و سرزمین است.گرایش به سوی درک و شناخت پدیده­های انسانی و طبیعی ناحیه که اساس شکل­گیری بسیاری از هویت­هاست به همراه تمایل به متفاوت بودن نسبت به دیگر نواحی، شاخصه اساسی ناحیه­گرایی است. ناحیه­گرایان با برجسته کردن همین نمادها خود را در سنجش با دیگر نواحی تعریف می­کند و شایستگی برخورداری از وضعیتی بهتر را حق مسلم خود می­پندارند. بر اساس شاخصه­های فرهنگی(زبان و مذهب) و اقتصادی، ناحیه­گرایی گونه­های مختلفی دارد ناحیه­گرایی سیاسی چالشگرترین نوع ناحیه­گرایی است که ماهیت سازه سیاسی دولت را تهدید می­کند زیرا ناحیه گرایان سیاسی تداوم همبستگی ملی و پیوستگی سرزمینی را بر نمی­تابند. کتاب حاضر با ترکیب دو رویکرد کارکردگرایی ریچارد هارتشورن، نظام چرخشی و نمادنگاری ژان گاتمن،جستار تنوع ناحیه­ای(زبان و مذهب) و گونه­های ناحیه­گرایی در ایران (آذربایجان، کردستان و بلوچستان)  در قالب 5 فصل

1- فصل نخست: ناهمگونی طبیعی بنیاد ناهمگونی ملی

2-فصل دوم: بنیادهای جغرافیایی فرهنگ ایرانی

3-فصل سوم:آذربایجان ناحیه ای با کارکرد ملی

4- فصل چهارم: کردستان گستره ای از خرده نواحی  کردی

5- فصل پنجم: بلوچستان، گستره­ای با مرزهای گسسته

بررسی کرده است. علاقمندان جهت کسب اطلاع بیشترمی‌توانند با شماره تلفن: 88802476، فروشگاه پژوهشکده مطالعات راهبردی تماس حاصل کنند

برای مشاهده جلد کتاب کلیک کنید...

نویسنده: سجاد صالحی

-مقدمه ای بر تقسیمات کشوری ایران(جلد نخست: وضع موجود)

-تألیف دکتر یدالله کریمی پور

- دانشگاه تربیت معلم تهران

-انتشارات انجمن جغرافیایی ایران

-سال انتشار 1381

منبع: فصلنامه ژئوپلیتیک ـ سال چهارم، شماره اول، بهار ١٣٨٧

حسین مختاری هشی

مصطفی قادری حاجت

منبع: http://www.rasekhoon.net/article/Show-18505.aspx با اصلاحات و اضافات

(ارجاع به مطالب این مقاله با ذکر مأخذ بلامانع است)

سازمان کنفرانس اسلامی دارای 54 عضو اصلی و 5 عضو ناظر می‌باشد که در ۴ قاره جهان پراکنده‌اند. جز آلبانی که در قاره اروپا و سورینام که عضو آمریکایی سازمان است، دیگر اعضای سازمان از قاره آسیا یا آفریقا هستند از لحاظ جغرافیایی به سه گروه آسیایی و آفریقایی و عرب تقسیم می‌شوند ... 

دکتر محمدرضا حافظ‌نیا

 منبع: فصلنامه علوم سیاسی ،‌شماره ٣٠

(ارجاع به مطالب مقاله با ذکر ماخذ بلامانع است)

چکیده

مقاله حاضر، پس از بیان روند شکل‏گیرى و فراز و نشیب‏هاى تاریخ جغرافیاى سیاسى در دنیا به وضعیت جغرافیاى سیاسى در ایران پرداخته است.
سرآغاز طرح مباحث جغرافیایى بویژه در حوزه جغرافیاى نظامى در ایران را مى‏توان سال 1310 و کتاب جغرافیاى مفصل ایران نوشته مسعود کیهان دانست. اما پایه‏گذار جغرافیاى سیاسى و ژئوپلینیک به عنوان یک رشته علمى در ایران دکتر میرحیدر با کتاب اصول و مبانى جغرافیاى سیاسى در سال 1347 است. نقطه عطف در تکوین رشته جغرافیاى سیاسى در ایران اقدام دانشگاه تربیت مدرس براى پذیرش دانشجو در دو ره دکتراى جغرافیاى سیاسى در سال 1366 است که زمینه‏ساز ارائه این رشته در مقاطع دیگر و در دانشگاه‏هاى مختلف گردید. دهه 70 و اوایل دهه 80 نقطه اوج طرح و توجه به جغرافیاى سیاسى و ژئوپلیتیک در ایران است.
این مقاله در ادامه با اشاره به وضعیت گروه‏هاى جغرافی اى سیاسى در دانشگاه‏هاى ایران به چشم انداز آینده و قابلیت‏ها و تنگناهاى جغرافیاى سیاسى پرداخته است. لینک این مطلب در مجله علوم سیاسی ..

حسین مختاری هشی

منبع: نشریه آق داغ-  شماره 11  http://www.hashjin.com

شهرستان خلخال از نظر موقعیت جغرافیایی در محل تلاقی 4 استانِ اردبیل، زنجان، آذربایجان شرقی و گیلان قرار گرفته است که کمتر شهرستانی در کشور از این موقعیت بهره‌مند است. این موقعیت چهارراهی فرصتها و چالشهایی را برای این شهرستان به دنبال دارد، چرا که این موقعیت از یک طرف می‌تواند محلی برای ارتباط این استانها بوده و فرصتهای زیادی را برای این شهرستان خلق کند و از طرف دیگر چنانچه تلاشی در جهت استفاده از این ظرفیتها صورت نگیرد، امکانات مادی، انسانی و ... این شهرستان به سمت این 4 منطقه سوق پیدا خواهد کرد. بعبارت دیگر شهرستان خلخال هم می‌تواند از امکانات این 4 کانون برای توسعه خود استفاده کند و هم اینکه امکانات خود را به نفع این مناطق از دست بدهد. در حال حاضر شاهد آن هستیم که مورد دوم برای این شهرستان صادق است یعنی بخشی از امکانات مادی، انسانی و ... این شهرستان جذب اردبیل، بخشی جذب زنجان، بخشی جذب تبریز و بخشی نیز جذب گیلان شده است. برای مشاهده فایل pdf کلیک کنید...

حسین مختاری هشی

(ارجاع به مطالب مقاله با ذکر ماخذ بلامانع است)

چکیده

هویت ملی شامل ویژگیهای خاص هر ملت است که در برگیرنده عناصر جغرافیایی، تاریخی، فرهنگی، مذهبی و ... است که موجب تمایز هر ملت از دیگر ملتها می شود. احساس تعلق داشتن به یکدیگر و جدا بودن از دیگران می تواند در انسجام و وحدت گروههای انسانی نقش زیادی داشته باشد. تضعیف هر کدام از ابعاد و عناصر هویت ملی می تواند موجب تضعیف هویت ملی گردد. فرایند جهانی شدن با ابعاد گوناگون خود موجب بروز چالشها و فرصتهایی برای هویتهای ملی شده است. در این تحقیق به بررسی چالشهایی که در اثر جهانی شدن متوجه هویت ملی می‌شود، پرداخته شده است. برای این منظور ابتدا به هویت، هویت ملی و تعدادی از ابعاد هویت ملی اشاره شده است، سپس ضمن تعریف جهانی شدن و اشاره به ابعاد کلی آن، به بررسی تأثیرات و چالشهایی که در اثر جهانی شدن متوجه هر کدام از ابعاد هویت ملی می شود اشاره شده است... 

برای مشاهده فایل pdf کلیک کنید...

                                       حسین مختاری هشی

(ارجاع به مطالب مقاله با ذکر ماخذ بلامانع است)

   چکیده

 توران سرزمینی است آن سوی آمودریا (جیحون) یعنی ماورالنهر،‌ و  به خوارزم متصل بوده و تا دریاچه آرال امتداد داشته است. نزد خاورشناسان،‌ تورانیان طوایفی بودند در دشتهای روسیه و مستملکات آسیایی روس، یا طوایف چادرنشینی که از دریای قفقاز تا رود سیحون (سیر دریا) پراکنده بودند. نام توران از نام تور یکی از سه پسر فریدون، شاه اسطوره‌ای ایران آمده است. بر پایة این اسطوره فریدون جهان را به سه بخش ایران و توران و روم بخش کرد. توران از آن «تور»، روم از آن «سلم» و «ایرج» شاه ایران شد. برای مشاهده فایل pdf کلیک کنید...

همچنین می توانید فیلم مستندی در مورد تمدن توران و کتیبه های ارخون را از اینجا دانلود کنید (حجم ۴۵ مگابایت)

 مقاله حاضر در همایش بین‌المللی «بنای‌آینده‌ای مطمئن برای منطقه  آسیای جنوب غربی»  که در بهمن ماه 1386در محل مرکز همایشهای بین المللی صدا و سیما برگزار شد. ارائه شده است.

(ارجاع به مطالب مقاله با ذکر ماخذ بلامانع است)

                                                     حسین مختاری هشی

مصطفی قادری حاجت

چکیده:

همگرایی فرایندی است که طی آن کشورهای مختلف به صورت داوطلبانه متقاعد می‌شوند تا فعالیتهای خود را به سمت مرکزیت جدیدی جهت دستیابی به اهداف مشترک در سایه قدرتی فرا ملی سوق دهند.­ با وجود علایق مشترک در زمینه‌های دینی، اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی در بین کشورهای منطقه غرب آسیا، این منطقه هنوز فاقد سازمان منطقه‌ای می‌باشد. این مقاله به روش توصیفی- تحلیلی و با تاکید بر عوامل ژئوپلیتیکی موثر در شکل‌گیری و یا عدم شکل‌گیری سازمانهای منطقه‌ای، سعی در تحلیل عوامل موثر بر همگرایی و واگرایی کشورهای غرب آسیا  را دارد.

مطالعه موردی: رودخانه زاب کوچک

مقاله حاضر در همایش مرز که در مرداد ۱۳۸۶ در ارومیه برگزار شد. ارائه شده است.  

منبع: مجموعه مقالات همایش مرز

منبع: فصلنامه آفاق امنیت - پیش شماره١ - تابستان١٣٨۶

حسین مختاری

برات فرجی

(ارجاع به مطالب مقاله با ذکر ماخذ بلامانع است)

چکیده‌

مساله امنیت در خلیج فارس از مباحث عمده‌ای است که در ارتباط تنگاتنگ با اوضاع سیاسی ـ اقتصادی جهان قرار دارد. وجود ضعف‌های ذاتی در طرحهای امنیتی تجویز شده از سوی قدرتهای فرامنطقه‌ای در زمینة ایجاد ثبات و امنیت در این منطقه  به ویژه در سه دهة اخیر تجربیات ناگواری را در اختیارکشورهای منطقه قرار داده است. با توجه به عدم توفیق طرحهای امنیتی ارائه شده و همچنین عدم شمولیت همة کشورهای ساحلی در این طرحها‌، ‌به نظر می‌رسد که زمان آن فرا رسیده است که کشورهای منطقه با عبرت گرفتن از تجارب گذشته اقدام به همکاری و هماهنگی میان خود بر اساس موازین و اصول شناخته شده بین‌المللی نمایند که بٌعد اصلی آن ایفای مسئولیت حفظ امنیت منطقه توسط کشورهای ساحلی خلیج فارس بدون اتکا به قدرتهای فرامنطقه‌ای باشد‌‌‌‌. چرا که تحقق این مسئله موجب امنیت پایدار در منطقه شده و ارتقای جایگاه منطقه در نظام چند قطبی آینده را سبب خواهد شد.

در این مقاله تلاش می‌شود‌‌، ضرورتهای تشکیل ترتیبات امنیتی بومی در منطقه و همچنین فرصت‌های بوجود آمده دراثر تحقق این مسئله برای ایران مورد بررسی قرار گیرد. نتایج بدست آمده نشان می‌دهد که ایجاد ترتیبات امنیتی برای کشورهای منطقه علاوه بر ایجاد فرصتهای گوناگون برای آنها، در راستای ارتقای جایگاه منطقه خلیج فارس در نظام ژئوپلیتیک جهانی، یک ضرورت انکارناپذیر می‌باشد و در صورتی که کشورهای منطقه منافع ملی خود را بر منافع ابرقدرتها ترجیح دهند دستیبابی به این مسئله سهل الوصول‌تر خواهد شد. برای مشاهده فایل pdf کلیک کنید...

حسین مختاری هشی

(ارجاع به مطالب مقاله با ذکر ماخذ بلامانع است)

 چکیده

در این تحقیق از 8 منطقة ژئوپلیتیکی در جهان اسلام 4 منطقه بررسی شده‌اند که عبارتند از :

1- منطقة آسیای مرکزی شامل کشورهای: 1- قزاقستان، 2- ازبکستان، 3- ترکمنستان،

4- قرقیزستان؛

2- منطقة آسیای صغیر و قفقاز شامل کشورهای 1- ترکیه، 2- آذربایجان؛

3- منطقة فلات ایران شامل کشورهای 1- ایران، 2- افغانستان، 3- تاجیکستان؛

4- منطقه جنوب شرق اروپا شامل کشورهای 1- بوسنی و هرزگوین، 2- آلبانی.

در مجموع کشورهای مورد بررسی 11 کشور می باشند. برای مشاهده فایل pdf کلیک کنید... 

حسین مختاری هشی

(ارجاع به مطالب مقاله با ذکر ماخذ بلامانع است)

چکیده

نخستین جرقه‌ی مرزبندی برای کردها در لوای کردستانی مستقل، پس از شکست عثمانی در جنگ نخست بین الملل زده شد. امّا فروپاشی امپراتوری عثمانی به تشکیل کشورهای دیگری منجر شد بجز کردستان. مسأله کرد در خلال دو جنگ جهانى، یکى از موضوعات مهمى بود که حل نشده باقى ماند. رئیس جمهورى اسبق آمریکا «ویلسون» براى دادن حق خود مختارى به کردها، گامهایى برمى‌داشت، اما مهمترین حادثه در ارتباط با مسأله کرد، انعقاد پیمان «سور» بود که طبق آن، کردها حق استقلال یافتند. ولی واقعیت آن است که هیچ کدام از این تدابیر به نتیجه نرسید طرح کردستان مستقل خود بخشی از زمینه ی تقسیم امپراتوری عثمانی را شامل می گشت که بوسیله انگلیس و متحدانش سازمان یافته بود. سالها بعد به هنگام اشغال شمال ایران توسط قوای روس، متعاقب تشکیل دولت آذربایجان مستقل توسط سید جعفر پیشه‌وری(21 آذر 1324)، جمهوری کردستان نیز بوسیله‌ی برادران قاضی پایه‌گذاری شد که درست یکسال بعد با دخالت نیروهای نظامی مرکزی ‌از ‌هم‌ فرو پاشید. برای مشاهده فایل pdf‌کلیک کنید...

منبع: مجموعه مقالات دومین کنگره انجمن ژئوپلیتیک ایران (دی ١٣٨۴)

صص٢٢۶-١٩۴ (ارجاع به مطالب مقاله با ذکر ماخذ بلامانع است)

عطاءالله عبدی- دانشجوی دکتری جغرافیای سیاسی دانشگاه تربیت مدرس

حسین مختاری- دانشجوی دکتری جغرافیای سیاسی دانشگاه تربیت مدرس

  چکیده

جهان آینده با توجه به روند افزایش جمعیت و فرایند توسعه از نظر دسترسی به منابع طبیعی با مشکلاتی مواجه خواهد بود یکی از این منابع که روابط دولتها وملتها بر سر آن دچار تنش ومشاجره خواهد شد آب است. آب ماده‌ای است که مقدار آن ثابت بوده و از نظر پراکنش جهانی وضعیتی بسیار متغیر دارد. مشاجرات مربوط بر‌‌سر دسترسی به آب بویژه در کشورهای جای گرفته در مناطق خشک جهان بارزتر می‌باشد.

ایران نیز با توجه به موقعیت جغرافیایی خود، با این مسئله یا به عبارت بهتر هیدروپلیتیک درگیر بوده  و احتمالاً در آینده برجسته نیز خواهد شد. اما نکته قابل توجه در این زمینه این است که مسئلة هیدروپلیتیک امروزه هم برای ایران تهدید ایجاد کرده و هم فرصت. به بیان دیگر ایران در ناحیة خاوری خود در جایگاه فرو دست قرار گرفته و از سوی افغانستان تهدید می‌شود، این امر در قالب مسائل رود هیرمند وسد دوستی مطرح می‌باشد. اما چهرة دیگر این قضیه در در باختر کشور به نحو دیگری مطرح می‌باشد یعنی اینکه ایران در حوضة رودهای زاب کوچک و سیروان سالانه ملیاردها متر مکعب آب را از دست می‌دهد که طرحهای مربوط به مهار پاین آبها ایران را نسبت به عراق در حالت فرا دست قرار می‌دهد. این مقاله سعی بر آن دارد که وضعیت هیدروپلیتیک کشور را در آینده هم از بٌعد تهدیدات و هم از بٌعد فرصتها مورد مطالعه قرار دهد.